Fotoğraf: Pexels
Türk Dil Kurumu ödüllü Korsan Çıkmazı, iki kadının arkadaşlığı üzerinden Cumhuriyet’in ilk kadın kuşağını ve bu kuşağın şekillendiği dönemi anlatır.
Hem karakterleri hem de dış görünüşleri farklı olan Berni ve Meli, kitap boyunca bir yandan birbirlerine destek olurken diğer yandan birbirlerinin antitezi olarak yer alır. Babalarının görevi nedeniyle Anadolu’nun ücra köşelerinde başlayan arkadaşlıkları, liseyi okumak için gönderildikleri “Orta Anadolu’nun büyük bir ilinde” de devam eder. Onlara evlerini açan, Batı’da eğitim görmüş Mahir Amca ve İstanbul terbiyesi almış Neyyire Hala, onları ideal birer Cumhuriyet kadını olmaları için gerekli bilgi, görgü, ahlak ve terbiye ile donatırlar.
Daha sonra hikayeleri İstanbul’a, Beyoğlu’ndaki, Korsan Çıkmazı’na uzanır. İki genç kadın; yerleşik anlayışlara karşı çıkarak kendi doğruları doğrultusunda yaşamaya çalışır, kendi seçtikleri insanlarla yeni birer çevre, bir nevi aile kurarlar. Şehrin zorluklarına, kadın-erkek ilişkilerinin çıkmazlarına ve hatta prensipleri doğrultusunda seçimler yaptıkları için akrabaları, sokak hatta devlet tarafından yargılanmalarına rağmen birlikte ayakta kalmayı başarırlar.
Anlatıcısı sürekli değişen; iki kadın ile neredeyse başlı başına bir karaktere dönüşen “dostluk”larının sesi arasında dolaşan roman, bugünle geçmiş arasında gidip gelerek, dönemine göre son derece modern ve yenilikçi bir anlatı sunar. Kadın kahramanların modernleşen ülkede yaşadıkları gelgitleri görünür kılarken, kadın olmanın ve kendi kimliğini kurmanın sancılarını; toplumun ve çevrenin değişimiyle iç içe geçirerek, kimi zaman gerçekçi, kimi zaman da şiirsel bir dille aktarır.
Nezine Meriç’in, babasının işi nedeniyle Anadolu’nun farklı yerlerinde geçen çocukluğundan izler taşıyan Korsan Çıkmazı, yalnızca bir büyüme romanı değil. Özellikle Meli karakteri üzerinden anlatılan, yeni Cumhuriyet’in ideallerini içselleştirmiş, çelişkilere rağmen bir utkuyla yaşamaya çalışan, geleneksel düzenle mücadele eden, her şeyi apaçık gören aydınlık kadınların hikayesi…
Korsan Çıkmazı, “eski tekne yeni hamura dar geldiği” için bocalayan, yer yer yorulan ama hedeflerini hep hatırlayıp vazgeçmeyen kadınların hikayesi…
Ve Korsan Çıkmazı, Cumhuriyet’in ilk kadın kuşağına yeniden bakmak, yüz yıldır bazı şeylerin değişmediğini ancak mücadelenin hep devam ettiğini hatırlamak ve Nezihe Meriç’i tanımak için eşsiz bir fırsat
Korsan Çıkmazı
Nezihe Meriç
Yapı Kredi Yayınları
2026, 13. Baskı
Nezihe Meriç Kimdir?
Nezihe Meriç (Gemlik, 28 Şubat 1924 – İstanbul, 18 Ağustos 2009)
Eskişehir Lisesi’nden (1943) sonra TÜEF Türk Dili ve Edebiyatı ile aynı üniversitenin Felsefe bölümlerine devam etti (1945). Ankara’da, eşi Salim Şengil’in kurucusu olduğu Dost Yayınları’nın ve Dost dergisinin yönetiminde görev aldı (1957-1973). İlk öyküsü (“Bir Şey”) Seçilmiş Hikâyeler dergisinde çıktı. Korsan Çıkmazı ile 1962 TDK Roman Ödülü’nü, Bir Kara Derin Kuyu ile 1990 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı, Yandırma ile 1998 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü, Çavlanın İçinde Sessizce ile 2004 Dünya Kitap-Yılın Telif Kitabı Ödülü’nü, son olarak da 2007 Mersin Kenti Edebiyat Ödülü’nü aldı.
