Fotoğraf: Pexels
Günlük konuşmalarda giderek daha sık duyduğumuz kavramlardan biri olan gaslighting, çoğu zaman dramatik anlarla değil, fark ettirmeden ilerleyen küçük cümlelerle ilişkilere yansıyor.
İlk bakışta “abartıyorsun” ya da “yanlış hatırlıyorsun” gibi sıradan görünen bu söylemler, zamanla kendi hislerinize ve algılarınıza şüpheyle yaklaşmanıza neden oluyor. Tam da bu yüzden gaslighting, ilişkilerde en zor fark edilen ama en çok yıpratan dinamiklerden biri.
Bu akış çoğu zaman büyük kırılmalarla başlamıyor; aksine, gündelik konuşmaların arasına serpiştirilen küçük cümlelerle sessizce ilerliyor. İlk anda üzerinde durulmayan sözler, tekrar ettikçe bir örüntüye dönüşürek zamanla ilişkide kimin yalnızca konuştuğunu değil, kimin sözünün geçerli sayıldığını da belirlemeye başlıyor.
Peki, gaslighting ilişkide nasıl anlaşılır?
Kendi gerçekliğinizle aranıza mesafe girdiğinde
Bir olay yaşadığınızda, size göre ne olduğu açık olduğundan bunu dile getirmek istersiniz; ancak karşı taraf aynı durumu inkar ediyor ya da konuşmayı bambaşka bir yöne çekiyorsa, bir süre sonra olanı anlatmaya çalışmaktan çok kendinizi savunurken bulabilirsiniz.
Başta bunu önemsememek kolay gelir, farklı yorumlar olabileceğini düşünürsünüz; fakat bu tekrarlandıkça zihninizde küçük boşluklar oluşur ve yaşadığınız şeyi açıklamak giderek yorucu hale gelir.
Zamanla mesele yaşanan olaydan uzaklaşır ve konuşmanın merkezine bu kez ne olduğu değil, sizin nasıl hatırladığınız, nasıl algıladığınız ve hatta neyi amaçladığınız yerleşir; böylece yaşananlar geri planda kalırken, siz fark etmeden kendi iç sesinizle aranıza mesafe koymaya başlarsınız.
Sorumluluk dengesinin sessizce kaybolduğu anlarda
Bir konuda kırıldığınızı dile getirdiğinizde, konuşma hızla sizin tepkinize kayıyorsa; neden bu kadar etkilendiğiniz, neden daha sakin davranmadığınız sorgulanıyorsa, yönün yavaşça değiştiğini hissedebilirsiniz. Bu sırada asıl söylenen söz ya da yapılan davranış konuşmanın dışına itilirken, sizin hissettiğiniz şey başlı başına sorun gibi ele alınır.
Durum tekrar ettikçe, ilişkiyi sürdürebilmek için kendinizi ayarlamaya başlarsınız; daha az itiraz eder, daha az talepte bulunur, daha az yer kaplamaya çalışırsınız, çünkü her tartışma benzer bir yerde sonlanır ve sorumluluk, fark ettirmeden, adım adım size doğru kayar.
Duyguların mantık adına susturulduğu noktada
Bir şeyin sizi rahatsız ettiğini söylediğinizde aldığınız cevaplar sizi durdurmaya yönelikse, konuşmanın ilerlemediğini kısa sürede fark edersiniz; duygularınız küçültülür, hafife alınır ya da gereksiz bulunur, hissettiğiniz şey anlaşılmaya çalışılmak yerine sınırlandırılır ve siz anlatmaya devam ettikçe konu giderek daralır, sonunda tamamen kapanır.
Döngü tekrarlandıkça, kendinizi ifade ederken daha temkinli davranmaya başlarsınız. Ne söyleyeceğinizi önceden tartar, bazı cümleleri daha baştan yutarsınız. Çünkü her deneme, yeniden küçümsenme ihtimalini taşır. Böyle bir noktada ilişki, insanı daha rahat hissettirmek yerine daha sessiz bir hale sokar.
Sonuç olarak, ilişkinizde gaslighting çoğu zaman tek bir cümlede ya da tek bir tartışmada fark edilecek kadar açık yaşanmaz; daha çok tekrar eden konuşmaların içinde, küçük kaymalarla ve fark ettirmeden ilerler. Konuşmalar bittiğinde içinizde kalan huzursuzluk, kendinizi sürekli açıklama ihtiyacı ve giderek daha az yer kaplamaya çalışma hali ise gaslighting döngüsünün parçaları olur.
Hissettiğiniz şeyin kendisi değil, onu dile getirme biçiminiz sorgulanıyorsa; zamanla susmayı, geri çekilmeyi ya da kendinizden şüphe etmeyi öğreniyorsanız, durup bakmak ve yaşananları yeniden değerlendirmek iyi bir adım olabilir.
İlginizi çekebilir >>>>> Duygusal yorgunluk ilişki dinamiğinizi nasıl etkiliyor?
